Erié Foundation in samenwerking met Telos Impact ›

Wat is systeemgericht investeren?

Systeemgericht investeren is een beleggingsaanpak die complexe sociale en milieu-uitdagingen wil aanpakken via de onderliggende systemen die deze problemen veroorzaken (Centre for Sustainable Finance and Private Wealth, 2025).

In één oogopslag

Eén stichting zet verschillende katalytische instrumenten in om geestelijke gezondheid via een systeembenadering te ondersteunen.

Sinds 2019 adviseert Telos Impact een familie bij de oprichting en ontwikkeling van Erié Foundation. Telos Impact helpt beleggers, filantropen, bedrijven, stichtingen en overheidsinstellingen om hun ambities om te zetten in meetbare sociale en milieuresultaten. Geestelijke gezondheid staat centraal in de missie van Erié Foundation. De stichting wil een vernieuwende en ambitieuze visie op geestelijke gezondheidszorg ontwikkelen en realiseren. Daarom steunt ze projecten die preventie, vroege diagnose en zorg versterken, en mensen met psychische aandoeningen volledig in de samenleving laten deelnemen. Ze steunt ook onderzoek, het tegengaan van stigmatisering en belangenbehartiging die lessen uit de praktijk kunnen omzetten in bredere veranderingen in het overheidsbeleid.

De familie vervult een pioniersrol in Frankrijk en België, met een Europees perspectief. Ze koos er bewust voor om katalytisch kapitaal in haar filantropische activiteiten in te zetten. Daarbij gebruikt ze verschillende instrumenten binnen het spectrum van impactfinanciering, zoals gedefinieerd door IFB, om systeemverandering in de geestelijke gezondheidszorg te ondersteunen.

Een systeemgerichte strategie

Sinds haar oprichting in 2019 hanteert Erié Foundation een ambitieuze, systeemgerichte strategie, ontwikkeld met een netwerk van gerenommeerde internationale experts. De strategie bevat de volgende kenmerken van systeemgericht investeren:

• Intentionaliteit: de stichting verbindt zich ertoe dagelijkse praktijkervaringen zichtbaar te maken en te pleiten voor beleidsveranderingen die de geestelijke gezondheid van iedereen verbeteren.
• Een strategie voor systeemverandering: zorg zo vroeg mogelijk mogelijk maken, behandelpraktijken veranderen, mensen met psychische aandoeningen beter in het dagelijks leven laten deelnemen en de beeldvorming over psychische ziekten veranderen.
• Inzet van verschillende vormen van kapitaal: financieel via giften en investeringen, sociaal via het eigen ecosysteem en intellectueel via het delen van expertise.
• Langetermijnhorizon: de financiële steun loopt doorgaans over meerdere jaren. Daardoor kunnen projecten stabiliseren, zich ontwikkelen en hun impact maximaliseren.
• Een andere denkwijze: van een beperkte blik op afzonderlijke problemen naar een integrale kijk op de werking van het systeem.

Drie aanvullende investeringen in het stelsel voor geestelijke gezondheidszorg

Matchinggift aan het instituut voor ontwikkelingspathologieën bij kinderen en adolescenten (IDEAL)

Aan het ene uiteinde van het spectrum gebruikt Erié Foundation giften als instrument dat uitsluitend impact beoogt. Die kunnen een katalytisch effect hebben als de uitbetaling aan specifieke voorwaarden is gekoppeld. Een voorbeeld zijn matchinggiften: de stichting trekt extra financiering aan door bijdragen van andere donoren te eisen voordat ze een volgende financieringstranche vrijgeeft. Erié Foundation gebruikte deze aanpak voor de bouw van het instituut voor ontwikkelingspathologieën bij kinderen en adolescenten (IDEAL) in het Armand-Trousseau AP-HP-ziekenhuis in Parijs. Onder leiding van professor David Cohen bundelt IDEAL de kinder- en jeugdpsychiatrie binnen een toonaangevend Europees pediatrisch centrum. Dat creëert ruimte voor medische en academische samenwerking, vooral met neonatologie, kinderneurologie, spoedzorg, adolescentengeneeskunde en klinische genetica. Erié Foundation behoorde in 2021 tot de eerste grote donoren. Ze steunde het project via een matchinggift voor een deel van het totale budget van 40 miljoen, met begeleiding van Telos Impact tijdens het hele proces. De gift had een dubbel katalytisch effect. Ten eerste gaven de omvang en het vroege moment van de gift een duidelijk signaal van vertrouwen en hielpen ze extra publieke en private financiering vrij te maken. Ten tweede versnelde de matchingconstructie de fondsenwerving doordat andere donoren wisten dat hun gift zou worden aangevuld. Uiteindelijk bood de constructie beide partijen voordeel. Erié Foundation kon een duidelijke katalytische rol spelen door de fondsenwerving te versnellen en risico’s te beperken. Het IDEAL-team kon bredere steun aantrekken en met meer geloofwaardigheid en voortgang verder werken.

Social Impact Bond voor Déclic Emploi

Naast giften zet Erié Foundation ook resultaatgerichte instrumenten in om publieke en private financiering te verbinden, onder meer via een Social Impact Bond (SIB). De stichting nam als sociaal investeerder deel aan Déclic Emploi. Dit programma biedt laagdrempelige coaching om mensen met psychische kwetsbaarheden aan werk te helpen en duurzaam aan het werk te houden. De doelgroep bestaat uit mensen voor wie psychische kwetsbaarheden het moeilijk maken om stabiel en duurzaam werk op de reguliere arbeidsmarkt te vinden of te behouden. KOIS structureerde de SIB, die loopt van 2023 tot 2026 en een totaal budget heeft van 3,2 miljoen. Terugbetalingen aan investeerders hangen af van de prestaties. De Franse staat betaalt via het Ministère du Travail, de l’Emploi et de l’Insertion op basis van vooraf bepaalde resultaatindicatoren en een vast betalingsschema. Drie resultaten bepalen de betalingen:

(i) het aantal ondersteunde deelnemers, (ii) het aandeel deelnemers dat vooruitgang boekt bij het wegnemen van drempels naar werk en (iii) het aandeel deelnemers dat succesvol uitstroomt naar werk.

Transformation Associés treedt op als onafhankelijke partner voor impactmeting en verzekert een degelijke monitoring en evaluatie. Stuurgroepen met de belangrijkste belanghebbenden, waaronder overheidsvertegenwoordigers en Erié Foundation, verzorgen de opvolging en het bestuur. In 2026 heeft het project al twee van de drie doelen bereikt en ligt het op koers voor het derde. Daardoor kon een eerste tranche aan de investeerders worden terugbetaald. De SIB Déclic Emploi laat zien dat resultaatgerichte modellen goed kunnen werken, maar Telos Impact wijst ook op structurele beperkingen. De continuïteit op lange termijn blijft beperkt wanneer overheidsdiensten het programma na afloop van de SIB niet overnemen. Daarnaast vraagt de zware werklast voor meting, rapportage en bestuur een vrij volwassen interne organisatie van uitvoerders. Deze bevindingen versterken de vraag naar flexibelere modellen, met meer betrokkenheid van partijen die dicht bij het probleem staan. Voorbeelden zijn lokale SIB’s die verankerd zijn bij bedrijven, scholen of ziekenhuizen.

Aandeleninvestering in het Think Film-fonds

Verder op het spectrum van impactfinanciering bereidt Erié Foundation haar eerste impactbelegging voor via een fondsinvestering. Het gaat om Think Film, een toonaangevend Europees impactfilmfonds dat een nieuwe visie op film en impact uitdraagt. Films kunnen, samen met gerichte impactcampagnes om belanghebbenden te bereiken, de beeldvorming sneller veranderen, sociaal-politiek gedrag beïnvloeden en zelfs blijvende beleidsverandering ondersteunen. The Territory is daar een voorbeeld van. Deze aanpak is bijzonder relevant voor geestelijke gezondheid. Verhalen en het begrip bij het publiek veranderen is daar een belangrijke hefboom voor systeemverandering. De aanpak sluit dus aan bij de pioniersrol van Erié Foundation. Het fonds heeft een gemiddeld tot hoog risicoprofiel en wil vijf films produceren. Het verwachte rendement komt uit royalty’s. Een bijzonder kenmerk is de ondersteuning door European Impact Company. Die organisatie heeft specialistische kennis van de inzet van kunst voor sociale verandering en helpt films hun impactpotentieel te realiseren. Erié Foundation trad toe als ankerinvesteerder en verbond zich voordat andere investeerders hun deelname hadden afgerond. Deze vroege positie brengt meer risico mee, maar versterkt ook de katalytische aard van haar deelname. Door vroeg geloofwaardigheid te bieden, helpt ze vertrouwen op te bouwen bij mogelijke mede-investeerders.

De investering in het THINK-FILM Impact Film Fund vormt de eerste stap in de bredere denkoefening van Erié Foundation over haar beleggingsstrategie. Vanuit deze eerste ervaring wil de stichting verder gaan dan beleggen in fondsen van derden. Op termijn wil ze een eigen fonds onderzoeken dat impact vooropstelt en verschillende instrumenten gebruikt. Daarmee verdiept ze haar integrale ambitie om geestelijke gezondheid systeemgericht te ondersteunen. Ze wil het volledige spectrum van impactfinanciering bestrijken, zoals gedefinieerd door IFB, met een vernieuwende aanpak geïnspireerd op durfkapitaal. Geduldig kapitaal staat daarbij centraal, met name voor investeringen in technologie voor geestelijke gezondheid. Door dit kapitaal in te zetten en het bijbehorende risico te dragen, kan de stichting een belangrijke katalytische rol spelen bij innovatie en het aantrekken van andere investeerders.

Zijn de investeringen katalytisch?

De onderstaande tabel beoordeelt of de drie investeringen als katalytisch kapitaal gelden. Hebben ze een onevenredig risico of een lager dan marktconform rendement aanvaard om positieve impact te creëren en investeringen van derden aan te trekken?

De tabel toont dat Erié Foundation een ambitieuze strategie voert die impact vooropstelt. Ze aanvaardt onevenredige risico’s of een lager dan marktconform rendement vanuit een systeemperspectief. Alleen de matchinggift en Déclic Emploi gelden echter als katalytisch, omdat zij ook investeringen van derden hebben aangetrokken.